Arap Yarımadası’nda 2018 yılında yaşanan iki kasırganın Rubülhali Çölü’nde oluşturduğu geçici göller, çöl çekirgesi popülasyonunu 8 bin kat artırarak Asya ve Doğu Afrika’ya uzanan son 70 yılın en yıkıcı istilalarından birini tetikledi.
Umman ve Yemen topraklarına Mayıs 2018’de Mekunu, Ekim 2018’de ise Luban kasırgaları ulaştı. Bölge ortalamasının yaklaşık beş katına denk gelen 100 ila 300 mm arasındaki yağışlar, Rubülhali Çölü’nde su birikintileri oluşturarak kütlesel üremeye zemin hazırladı.
Popülasyon Üç Nesilde 8 Bin Kat Genişledi
Yüksek sıcaklık ve nem kombinasyonu, çekirgelerin gözden uzak biçimde üç jenerasyon boyunca çoğalmasına olanak tanıdı. Yumurtadan çıkışın iki hafta, larva gelişiminin altı hafta ve yetişkinlerin yumurtlama olgunluğuna erişiminin üç hafta sürdüğü tespit edildi. İklim koşullarının etkisiyle tek nesilde 20 katına çıkan popülasyon, arka arkaya gelen üç evrenin sonunda 8 bin katlık büyüklüğe erişti.
İlk fırtınanın ardından kurumaya başlayan çöl toprağı, ikinci kasırganın yağışlarıyla tekrar nem kazandı ve üreme döngüsü kesintiye uğramadı. Ocak 2019 itibarıyla dev boyutlara ulaşan sürüler, Suudi Arabistan ve Yemen geneline yayılmaya başladı.
Günde 160 Tonluk Bitki Tüketimi
Ortalama 2 gram ağırlığındaki tek bir çöl çekirgesi, günde kendi ağırlığı kadar bitki tüketiyor. Kilometrekare başına 40 ila 80 milyon bireyden meydana gelen sürüler, günde 150 kilometre mesafe katedebiliyor. Bir kilometrekarelik sürünün tükettiği günlük 160 ton yeşil bitki, yaklaşık 35 bin insanın bir günlük gıda ihtiyacına karşılık geliyor.
Sürüler 2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan’a ulaşırken, Aden Körfezi üzerinden Somali ve Etiyopya’ya intikal etti. Aralık 2019’da etkili olan Pawan Kasırgası Doğu Afrika’daki krizi uzattı; Kenya 2020 başında son 70 senenin en ağır istilasıyla karşı karşıya kaldı.
Müdahaleyi Zorlaştıran Nedenler ve İklim Boyutu
Zamanında müdahale edilmesini engelleyen ve sürecin büyümesine yol açan etkenler şunlar oldu:
Yemen ve Somali’deki çatışma koşulları nedeniyle üreme sahalarının taranamaması,
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki operasyonel kaynakların yetersiz kalması,
COVID-19 salgınına bağlı olarak pestisit temininde ve uzman sevkinde kesintiler yaşanması.
Hint Okyanusu’nun kuzeybatısında 2018’de 2, 2019’da ise 8 kasırga tespit edilerek 1976’dan sonraki en yüksek seviye görüldü. Deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın, benzer istila olaylarının yinelenme riskini yükselttiği kaydedildi.
