Himalayalar’da Langtang Lirung Dağı buzulunun çökmesiyle tetiklenen taşkın ve enkaz selleri Nepal’de 1.451’den fazla kişinin ölümüne ve 5.786 kişinin kaybolmasına yol açarken, 4,72 milyar dolarlık yeniden inşa maliyetiyle yüzleşen Katmandu yönetimi küresel mekanizmalardan iklim tazminatı talebinde bulundu.
Langtang/Lirung Dağı’nın kuzey yamacındaki yüksek irtifa buzulunda 26 Ağustos 2026 tarihinde yaşanan çöküş, bölgede kaya kaynaklı devasa bir tsunamiyi tetikledi. Resmi durum raporuna göre, 19 Eylül 2026 itibarıyla ülkenin beş bölgesinde yaklaşık 1,6 milyon insan afetten etkilendi. Güvenlik güçlerinin yürüttüğü arama kurtarma operasyonlarında 13.784 kişi sağ olarak tahliye edildi.
Maddi Kayıp 2,6 Milyar Doları Aştı
Yayımlanan Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA) raporu, afetin yol açtığı toplam hasar ve kaybın 2,66 milyar ABD dolarının üzerinde olduğunu ortaya koydu. Altyapının ve yerleşimlerin yeniden ayağa kaldırılması için 4,72 milyar dolarlık bir bütçe öngörülürken, gelecek altı aylık süreci kapsayan acil yardım ve kısa vadeli rehabilitasyon çalışmaları için 5,7 milyon dolara gereksinim duyuluyor.
Saha tespitlerine göre felaket; 7.570 özel mülk, 48 kamu binası, 41 araç köprüsü, 18 eğitim kurumu, yedi sağlık tesisi, 30 kültürel miras alanı ve 12 hidroelektrik santrali projesinde yıkıma neden oldu. Yalnızca sosyal sektörün rehabilitasyonu için 685 milyon dolarlık kaynak ayrılması gerekiyor.
Dünya Hava Tahsisi (WWA) bünyesindeki bilim insanları yaşanan doğa olayını şu sözlerle kayda geçirdi:
Nepal-Çin sınırındaki Himalayalar boyunca enkaz seline dönüşen feci bir kaya-buz çığı
Uluslararası Fonlar ve Diplomatik Girişimler
Nepal Hükümeti, artan sıcaklıklar ve iklim krizi kaynaklı zararların karşılanması adına Kayıp ve Zarar Fonu’na resmi müracaatta bulundu. Fon yetkilileri, felaketin nedenlerine dair yeterli kanıt sunulması şartıyla yönetim kurulunun 20 milyon ABD dolarına kadar bir tazminatı gündeme alacağını duyurdu. Dünya Bankası’nın sunduğu imtiyazlı kredi teklifine karşılık sivil toplum kuruluşları, ülkenin borçlandırılması yerine doğrudan hibe niteliğinde iklim tazminatı ödenmesini istiyor.
Taleplerini duyurmak isteyen 10 genç aktivist, 18 Eylül 2026’da Manaslu Dağı ana kampında açlık grevine başladı. Göstericiler; buzul gölü patlama risklerinin bilimsel yöntemlerle incelenmesini, Çin-Nepal sınırındaki göllerin ortak denetimden geçirilmesini ve krizde sorumluluğu bulunmayan Nepal’e iklim tazminatı verilmesini talep ediyor.
Başbakan Balendra Shah, iklim krizinin etkilerini New York’ta toplanacak 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda uluslararası kamuoyunun gündemine taşımaya hazırlanıyor. BM temasları kapsamında New York’ta bulunan Dışişleri Bakanı Sisir Khanal da yan etkinliklerde küresel destek çağrılarını iletecek.
Barınma ve Kurtarma Sürecindeki Aksaklıklar
Afet sebebiyle evlerini kaybeden 1.743 kişi Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerinde kurulan 27 geçici barınma merkezine yerleştirildi. İdare, kampların dışında konaklayan ailelerin her bir ferdine dört ay boyunca aylık 98 ABD doları (15.000 Nepal Rupisi) nakdi yardım desteği sağlanacağını açıkladı.
Arama kurtarma safhasında bir hidroelektrik santrali tünelinde mahsur kalan işçilerin tahliyesinde yaşanan gecikmeler kamuoyunda tepki topladı. Operasyonun ilk evresinde yabancı uzman ekiplerin müdahalesine izin verilmediği yönündeki iddialar eleştirilirken, federal idare ile yerel yönetimler arasındaki koordinasyon eksikliği idari gerilime yol açtı.
