ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan ordusunun Grönland’daki askeri faaliyetlerini genişletmesine ve yeni üsler kurmasına imkan tanıyan 10 sayfalık anlaşmayı imzaladı. Herhangi bir mülkiyet devri içermeyen metinle birlikte Grönland yönetimi ilk kez uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir belgeye doğrudan taraf oldu.
Salı günü kamuoyuna duyurulan düzenleme, adaya ait toprakların Washington yönetimine devrini kapsamıyor. Ocak ayında bölgeyi tamamen devralma talebini gündeme getiren Donald Trump, söz konusu arzusunu şu sözlerle ifade etmişti:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Trump’ın süreci “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak tanımlamasının ardından Danimarkalı yetkililer, Beyaz Saray’ın anlaşmadan çekilmesini engellemek adına mülkiyet konusundaki ayrımı vurgulamaktan kaçındı.
Müzakere Süreci ve Diplomatik Yansımalar
Aylardır titizlikle yürütülen diplomatik temasların ardından imzalanan mutabakat, Washington’ın 1951 anlaşmasına dayanan askeri yetkilerini genişletti. Mart 2025 tarihinde Pituffik Uzay Üssü’nü ziyaret eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Çin ile Rusya’nın bölgedeki faaliyetlerine işaret ederek şu beyanda bulunmuştu:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, yaşanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa hattındaki ilişkilere kalıcı hasar verdiğini belirterek anlaşmayı şu ifadelerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Grönland’ın Temsili ve Bağımsızlık Maddesi
Mutabakat Danimarka ve Grönland kanadında genel bir memnuniyetle karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, sürecin dış politika özerkliği adına bir emsal teşkil edeceğini belirterek konuştu:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Öte yandan metinde, Grönland’ın ileride bağımsızlığını ilan etmesi ihtimaline dair özel bir güvenlik maddesi de yer aldı. İlgili maddede şu ifadelere yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
