İran’da temyiz mahkemesi, çevrim içi canlı yayında başörtüsüz konser veren şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibine verilen 74 kırbaç cezasını duruşma yapmadan onadı. Avukatları, Kum Ceza Mahkemesi’nin verdiği mahkûmiyet kararının üst mahkeme tarafından hiçbir inceleme oturumu düzenlenmeksizin kesinleştirildiğini kamuoyuna duyurdu.
Konser ve Yargı Süreci
Aralık 2024’te YouTube üzerinden yayınlanan performansta kolsuz elbise giyen 29 yaşındaki Ahmadi’nin videosu milyonlarca izlenmeye ulaştı. İran yasalarının kadınların kamusal alanda müzik icra etmesini yasaklaması ve örtünme zorunluluğu getirmesi sebebiyle yargı makamları gösteri hakkında soruşturma başlattı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, Haziran ayında Ahmadi ile birlikte orkestra ve yapım kadrosundaki sekiz kişiyi kamu ahlakını zedelemek suçlamasıyla mahkûm etti. Sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl yurt dışına çıkış yasağı ve iki yıl görsel-işitsel faaliyetlerden men cezası verildi.
Hukuki İtirazlar ve Tepkiler
Temyiz başvurusunun duruşmasız reddedilmesine tepki gösteren Ahmadi’nin avukatlarından biri BBC’ye şu açıklamayı yaptı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat, kararın gerekçesine ilişkin değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargı kararı sanat camiasında ve insan hakları çevrelerinde tepki topladı. Sürgündeki şarkıcı Googoosh karara ilişkin paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise karara karşı şu beyanda bulundu:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü cezayı kınayarak şu tespiti paylaştı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Başörtüsü Denetimleri ve Süregelen Gerilim
Kürt hakları örgütü Hengaw’ın aktardığı bilgilere göre, Ocak 2024’te başörtüsüz fotoğraf paylaştığı gerekçesiyle 74 kırbaç cezasına çarptırılan Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati de benzer bir infaz sürecine maruz kalmıştı.
2022 yılında Mahsa Amini’nin ahlak polisi gözetimindeyken yaşamını yitirmesiyle başlayan protestolardan bu yana ülkede çok sayıda kadın kıyafet kurallarına uymayı reddediyor. Güvenlik güçleri ise dönemsel gözaltılar ve iş yeri kapatma yaptırımlarıyla kuralları uygulamaya çalışıyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ABD ve İsrail ile yaşanan çatışma atmosferi nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını” ifade etti.
