Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, binaların çatılarındaki güneş panellerinin altına kurulan tarım alanlarında safran veriminin gölgesiz alanlara kıyasla iki kat arttığını saptadı. Kentsel agrivoltaik sistemlerin hem temiz elektrik hem de yüksek değerli tarımsal hasat sağladığı, beş yıllık süreçte net gelir üretebileceği belirlendi.
Işık Geçirgenliği ve Verim İlişkisi
Denver’daki CSU Spur kampüsünde yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip paneller altında yürütülen incelemeler, bitkilerin gölgeli alanda iki kat fazla çiçek açtığını ve aynı oranda kurutulmuş ürün sağladığını gösterdi. Yeşil çatıların su süzdüren, besin değeri düşük toprak yapısı ile kendine özgü mikrokliması safran için elverişli koşullar sunuyor.
CSU bünyesinde çalışan Jennifer Bousselot ve Reece Bailey tarafından yayımlanan raporda, aşırı gölgenin verimi düşürmemesi adına panellerin zemin seviyesinden 1,8 ila 2,4 metre yükseklikte konumlandırılması ve ışığın yüzde 30 ila 40’ını geçirmesi tavsiye ediliyor. Doğu Fas’ta 24 ay süren bir diğer saha araştırmasında en yüksek hasat yüzde 30 gölgeleme seviyesinde ölçülürken, farklı ölçüm koşulları sebebiyle her iklim için tek bir standart ışık oranının bulunmadığı bildirildi.
Ekonomik Getiri ve İş Gücü Faktörü
Ekibin 46 kilovat gücündeki mevcut panel sistemi ve 405 metrekarelik tarım alanı baz alınarak hazırladığı beş yıllık mali modelde; safranın gramı 35 dolar, soğanları 25 sent ve üretilen elektrik 13 bin 470 dolar olarak hesaplandı. İlk yıl masraflarının geliri aştığı ve sıfırdan panel montaj giderlerini içermeyen sistemin beş yıl sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net getiri sağlayabileceği öngörüldü.
Üretim sürecindeki en belirgin zorluk yoğun iş gücü gereksiniminden kaynaklanıyor. Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kurutulmuş safran elde etmek için 159 ila 179 çiçeğin elle toplanıp kırmızı tepeciklerinin ayrılması gerekiyor. Ekim veya kasım aylarındaki hasat takvimi ise üreticilere ek mevsimsel kazanç fırsatı tanıyor.
Panellerin sağladığı gölge bitkilerin ısı stresini ve sulama ihtiyacını azaltırken, CSU uzmanları sürecin zorluklarına dikkat çekti:
dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması sebebiyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim aşamalarında planlı bir yönetim gerektirdiğini
